فایل پژوهش: پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حسابداری: بررسی عملکرد و رتبه بندی صندوق های سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران بر اساس هفت شاخص مختلف

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حسابداری

 دانشگاه آزاد اسلامی

 

واحد علوم و تحقیقات خوزستان

 

 پایان نامه کارشناسی ارشد رشته: حسابداری«M.A. »

 

موضوع:

مطالعه عملکرد و رتبه بندی صندوق های سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران بر اساس هفت شاخص مختلف

 

استاد راهنما:

دکتر محمد رمضان احمدی

 

استاد مشاور:

دکتر علی حسین حسین زاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

 

فهرست مطالب                                            صفحه

 

چکیده 1

 

 

فصل اول: کلیات پژوهش. 3

مقدمه. 4

1- 1   اظهار مسأله پژوهش. 5

1- 2   ضرورت و اهمیت انجام پژوهش. 6

1- 3  اهداف پژوهش. 7

1- 4   سؤالات پژوهش8

1- 5   فرضیه های پژوهش. 8

1- 6   تعاریف واژه ها و اصطلاحات.. 9

1- 6- 1  صندوق های سرمایه گذاری.. 9

1- 6- 3   بازده سرمایه گذاری.. 9

1- 6- 4   ریسک سرمایه گذاری.. 10

1- 6- 5   ریسک سیستماتیک… 10

1- 6- 6   ریسک غیر سیستماتیک… 10

1- 6- 7   ریسک نامطلوب… 10

 

 

فصل دوم :ادبیات موضوع و پیشینه پژوهش.. 12

مقدمه : 13

2- 1 تاریخچه و سیر تاریخی صندوق های مشترک سرمایه گذاری.. 14

2- 2  تعریف صندوق های سرمایه گذاری مشترک.. 15

2- 3  تفاوت صندوق های سرمایه گذاری با شرکتهای سرمایه گذاری.. 16

2- 4  ساختار صندوق های سرمایه گذاری.. 17

شکل شماره (2- 2): ساختار صندوق های سرمایه گذاری.. 17

2- 5  عواید حاصل از  صندوق هاي مشترك سرمايه گذاري برای سرمایه گذار. 18

2- 6  مزاياي صندوق های  سرمايه گذاري مشترك.. 18

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2- 6- 1  مديريت حرفه اي.. 18

2- 6- 2  تنوع بخشی 19

2- 6- 3  صرفه جويي ناشی از مقیاس… 19

2- 6- 4  نقدينگي.. 19

2- 6- 5  آساني و سهولت… 20

2- 6- 6  انعطاف پذیری و  تنوع 20

2- 6- 7  ارائه خدمات به سهام داران. 20

2- 6- 8  اطمینان از اقدامات مدیران. 20

2- 7  معايب صندوق های  مشترك سرمايه گذاري.. 21

2- 7- 1  مديريت حرفه اي.. 21

2- 7- 2  هزينه ها 21

2- 7- 3  رقيق سازي.. 21

2- 8  انواع صندوق های سرمایه گذاری.. 21

2- 8- 1  صندوق های سرمایه گذاری با سرمایه ثابت… 22

2- 8- 2  صندوق های سرمایه گذاری با سرمایه متغیر. 22

2- 8- 3  مقایسه صندوق های سرمایه گذاری با سرمایه ثابت و صندوق های سرمایه گذاری با سرمایه متغیر: 23

الف ) وجوه اشتراک… 23

ب ) وجوه افتراق: 23

2- 8- 4  انواع صندوق ها از نظر ابزارهای مورد بهره گیری 24

2- 8- 4- 1  صندوق های بازار پول. 24

2- 8- 4- 2  صندوق های اوراق قرضه. 24

2- 8- 4- 3  صندوق های سهام. 25

2- 8- 4- 4  صندوق های ترکیبی.. 25

2- 9  صندوق های سرمایه گذاری در ایران. 25

2- 9- 1  فعالیت معاملاتی و سرمایه ای صندوق های  سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران. 26

2- 9- 2  تعداد و ترکیب سرمایه گذاران صندوق های سرمایه گذاری.. 26

2- 9- 3  ترکیب دارایی های صندوق های سرمایه گذاری.. 27

2- 9- 4  ضرورت گسترش صنعت صندوق های سرمایه گذاری در کشور. 27

2- 10  ارزیابی عملکرد صندوق های سرمایه گذاری.. 28

2- 11  پیشینه مدل قیمت گذاری داراییهای سرمایه ای.. 29

2- 11- 1  تئوری میانگین- واریانس مارکوییتز. 29

2- 11- 2  مرز کارا، برای پرتفوی اوراق بهادار مدل مارکوییتز. 30

2- 11- 3  نظریه بازار سرمایه. 30

2- 12  مدل قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای.. 31

2- 12- 1  ارتباط ریسک و بازده دارایی های منفرد بر طبق مدل CAPM… 32

2- 12- 2  ریسک در مدل CAPM… 33

الف) ریسک سيستماتيك… 33

ب)  ريسك غير سيستماتيك… 33

2- 12- 3  مدل CAPM و صندوق های سرمایه گذاری.. 34

2- 13  معیارهای ارزیابی عملکرد تعدیل شده از بابت ریسک34

2- 13- 1  شاخص ترینر. 35

2- 13- 2  شاخص آلفای جنسن.. 36

2- 13- 3  شاخص شارپ… 37

2- 13- 4  شاخص سورتینو 38

2- 13- 4- 1  ريسك نامطلوب… 39

2- 13- 5  شاخص فاما 40

2- 13- 6  شاخص ……. 41

2- 13- 7  شاخص نسبت اطلاعاتی.. 42

2- 14  مقایسۀ معیارهای ارزیابی عملکرد تعدیل شده بر حسب ریسک43

2- 15  پیشینه پژوهش. 44

2- 15- 1  پیشینه پژوهش در ایران. 49

 

 

فصل سوم : روش پژوهش. 53

مقدمه. 54

3- 1  روش پژوهش. 54

3- 2  قلمرو زمانی و مکانی پژوهش. 55

3- 3  جامعه آماری و نمونه آماری.. 55

3- 4  روش گردآوری داده ها و اطلاعات.. 56

3- 5  ابزارهای گردآوری اطلاعات.. 57

3- 6  متغیرهای مستقل و وابسته پژوهش. 58

3- 7  تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش. 58

3- 7- 1  تعاريف مفهومي.. 58

3- 7- 1- 1  مفهوم ريسك… 58

3- 7- 1- 2  تعريف مفهومي بازده 60

3- 7- 2  تعاريف عملياتي.. 61

3- 7- 2- 1  تعريف عملياتي بازده 61

3- 7- 2- 2  تعريف عملياتي ريسك… 61

3- 8  پرسش هاي پژوهش63

3- 9  فرضيات تحقيق. 64

3- 10  فرضيه صفر و فرضيه جايگزين.. 65

3- 11  روش تحليل داده ها و آزمون فرضيات.. 66

3- 11- 1  ضريب همبستگي.. 66

 

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل و نتایج آزمون فرضیه های پژوهش. 68

مقدمه. 69

4- 1  تجزیه و تحلیل توصیفی و تحلیل ریسک و بازده صندوق های سرمایه گذاری.. 69

4- 2  تجزیه و تحلیل صندوق های سرمایه گذاری بر اساس معیارهای ارزیابی عملکرد هفت گانه. 70

4- 2- 1  شاخص شارپ… 70

4-2- 2  شاخص ترینر. 71

4- 2- 3   شاخص آلفای جنسن.. 71

4- 2- 4   شاخص فاما 72

4- 2- 5   شاخص مودیلیانی.. 73

4- 2- 6  شاخص سورتینو. 73

4- 2- 7  شاخص نسبت اطلاعات… 74

4- 3  آمار استنباطی و آزمون فرضیات پژوهش. 75

4- 3- 1  نتایج آزمون فرضیه اول. 76

4- 3- 2   نتایج آزمون فرضیه دوم. 77

4- 3- 3   نتایج آزمون فرضیه سوم. 79

4- 3- 4   نتایج آزمون فرضیه چهارم. 80

4- 3- 5   نتایج آزمون فرضیه پنجم. 83

4- 3- 6   نتایج آزمون فرضیه ششم. 85

 

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات.. 88

مقدمه: 89

5- 1   نتایج مربوط به مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری.. 89

5- 1- 1  نتایج مربوط به شاخص آلفای جنسن.. 90

5- 1- 2   نتایج مربوط به شاخص شارپ… 90

5- 1- 3  نتایج مربوط به شاخص ترینر. 91

5- 1- 4  نتایج مربوط به شاخص مودیلیانی.. 92

5- 1- 5  نتایج مربوط به شاخص فاما 92

5- 1- 6   نتایج مربوط به شاخص سورتینو. 93

5- 1- 7  نتایج مربوط به شاخص نسبت اطلاعاتی.. 93

5- 2  برآیند کلی از عملکرد صندوق های سرمایه گذاری در ایران. 94

5- 3   مطالعه نتایج مربوط به فرضیات پژوهش. 95

5- 3- 1   نتایج مربوط به آزمون فرضیه اول. 96

5- 3- 2   نتایج مربوط به آزمون فرضیه دوم. 96

5- 3- 3  نتایج مربوط به آزمون فرضیه سوم. 98

5- 3- 4   نتایج مربوط به آزمون فرضیه چهارم. 98

5- 3- 5   نتایج مربوط به آزمون فرضیه پنجم. 100

5- 3- 6  نتایج مربوط به آزمون فرضیه ششم. 101

5- 4   نتیجه گیری نهایی از پژوهش. 102

5- 5   محدودیت های پژوهش. 103

5- 6   پیشنهادات.. 104

5- 6- 1   پیشنهادات در راستای پژوهش.. 104

5- 6- 2   پیشنهادات در مورد تحقیقات آتی.. 105

منابع و مآخذ. 106

منابع فارسی.. 107

منابع غیر فارسی.. 110

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

پیوست و ضمائم. 114

چکیده انگلیسی ………………………..131

 

 

 

 

چکیده

پژوهش حاضر کوشش می کند تا مسئله نمایندگی را در قالب مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری، مورد آزمون قرار دهد. صندوق های سرمایه گذاری به این دلیل که مؤسسات مالی هستند که با پس انداز سرمایه گذاران و از جانب آنها اقدام به خرید و فروش و تشکیل پرتفوی می نمایند، تأثیر نمایندگی روشن و بی بدیلی را اعمال میکنند. پس، مطالعه عملکرد این صندوق های سرمایه گذاری میتواند شواهد روشنی را در راستای نحوۀ ایفای وظیفه نمایندگی و مباشرت این واسطه های مالی برای مالکان و سایر بهره گیری کنندگان فراهم کند. لذا در این پژوهش، محقق درصدد آن می باشد تا با بهره گیری از هفت شاخص معروف، عملکرد صندوق های سرمایه گذاری را در دوره زمانی 88- 87 مطالعه نماید. این شاخصها عبارتند از شارپ، ترینر، جنسن، فاما، مودیلیانی، سورتینو و نسبت اطلاعات. لذا برای انجام این پژوهش از اطلاعات مربوط به 14 صندوق سرمایه گذاری بهره گیری گردید. با در نظر داشتن ماهیت متغیرهای پژوهش که ترتیبی بودند، لذا از روش ها و فنون ناپارامتریک برای تحلیل اطلاعات بهره گیری گردید.نتایج این پژوهش نشان داد که صنعت صندوق های سرمایه گذاری در ایران علی رغم بحران مالی جهانی  به سرعت در حال رشد و رونق می باشد و چشم انداز مناسبی را میتوان برای آن متصور بود. همچنین نتایج حاکی از این مطلب بود که چهار صندوق سرمایه گذاری آگاه، بانک تجارت، یکم ایرانیان و شاداب نه تنها توانستند بازده اضافی نسبت به بازده بازار کسب نمایند، بلکه به گونه میانگین توانستند رتبه های اول را در رتبه بندی های صندوق های سرمایه گذاری بر اساس شاخص های هفت گانه ارزیابی عملکرد، به خود اختصاص دهند که این خود نشان از مهارت بالای مدیران پرتفوی این صندوق ها دارد.

همچنین نتایج مربوط به فرضیات پژوهش نشان داد که نمیتوان صرفاً از یک معیار جهت ارزیابی عملکرد پرتفوی بهره گیری نمود زیرا ممکن می باشد اطلاعات گمراه کننده ای را در اختیار سرمایه گذارن قرار دهد. در بخش دیگری از نتایج فرضیات این پژوهش مشخص گردید که بهره گیری از متوسط نرخ بازده سالانه جهت مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری می تواند اطلاعات گمراه کننده ای را از عملکرد صندوق های سرمایه گذاری به سرمایه گذاران ارائه دهد و بایستی از معیارهای ارزیابی عملکردی که از بابت ریسک تعدیل شده هستند، جهت ارزیابی عملکرد پرتفوی بهره گیری نمود. همچنین این پژوهش نشان داد که عامل سن صندوق نمی تواند در عملکرد صندوق های سرمایه گذاری تأثیر قابل توجهی را به خود اختصاص دهد بلکه این دانش و مهارت مدیران می باشد که میتواند باعث گردد تا یک صندوق نسبت به صندوق های دیگر عملکرد بهتری را داشته باشد. در بخش دیگری از نتایج این پژوهش مشخص گردید که توزیع بازده صندوق های سرمایه گذاری از نوع غیر نرمال بوده و از چولگی منفی برخوردار می باشد و به همین سبب بهره گیری از معیارهای ارزیابی عملکرد تئوری فرا مدرن پرتفوی مانند معیار سورتینو  جهت ارزیابی عملکرد صندوق های سرمایه گذاری، بر دیگر معیارها برتری محسوسی دارد. همچنین مشخص گردید که بهره گیری از ریسک نامطلوب به جای ریسک کل و بتاهای نامطلوب به جای بتای سنتی، به دلیل غیر نرمال بودن توزیع بازدهی صندوق های سرمایه گذاری، قابل اتکاتر می باشد.

 

واژه های کلیدی : صندوق های سرمایه گذاری، مدل های تعدیل شده از بابت ریسک، ریسک نامطلوب، مدل سورتینو

مقدمه

حفظ و توسعه توان اقتصادي هر جامعه اي در آينده در گرو سرمايه گذاري امروز آن جامعه می باشد؛ سرمايه گذاري موتور محركه توسعه اقتصادي واجتماعي می باشد، اين رهيافتي می باشد كه هيچ مکتب و نظام اقتصادي در آن شک ندارد و به همين دليل در تمامي  كشورها شيوه هايي به كار گرفته مي گردد كه افراد و بنگاه ها بخشي از درآمد خود را به امر سرمايه گذاري تخصيص دهند. منتهي، دستيابي به رشد بلندمدت و مداوم اقتصادي نيازمند تجهيز و تخصيص بهينه منابع در سطح اقتصاد ملي می باشد و اين مهم بدون كمک بازارهاي مالي، به ويژه بازار سرمايه گسترده و كارآمد، امكان پذير نمیباشد.از طرف دیگر، دركنار كميابي منابع مالي درهر جامعه اي، سوق دادن اين منابع محدود به سمتي كه منجر به بالاترين بازدهي گردد ، خود مساله اي می باشد که نيازمند مديريت كارآمد وكارآ می باشد و اين مهم بدون ارزيابي عملكرد و برخورداري از يک شاخص که عملكرد را به درستي بسنجد، امكان پذير نمي باشد.

به گونه کلی، زمانی که از سرمایه گذاری صحبت به میان می آید، سرمایه گذاری در کلیه دارایی ها،  اعم از دارایی های واقعی و مالی،که چه به صورت قابل معامله و چه به صورت غیر قابل معامله می باشد، را شامل میشود. لیکن، در مباحث مالی اکثراً سرمایه گذاری در دارایی های مالی و به گونه ویژه سرمایه گذاری در اوراق بهادار قابل معامله، مورد توجه و بحث قرار می گیرد. هر سرمایه گذار می تواند مستقیماً و یا به گونه غیر مستقیم و از طریق واسطه های مالی در اوراق بهادار سرمایه گذاری نماید. صندوق های سرمایه گذاری از جملۀ این ابزارهای سرمایه گذاری غیر مستقیم محسوب می شوند. صندوق های سرمایه گذاری واسطه های مالی هستند که به عامه مردم سهام خود را می فروشند و عواید حاصل از آن را در سبد متنوعی از اوراق بهادار سرمایه گذاری می کنند. هر سهمی که فروخته می گردد، نماینده نسبت متناسبی از پرتفوی اوراق بهاداری می باشد که صندوق های سرمایه گذاری به وکالت از طرف سرمایه گذارانشان، مدیریت می کنند. صندوق های سرمایه گذاری دارای مزایای بالقوه ای هستند که سرمایه گذاران گاهی اوقات با وجود در اختیار داشتن منابع مالی مورد نیاز برای سرمایه گذاری در پرتفویی متنوع، باز هم ترجیح می دهند که در این صندوق ها سرمایه گذاری نمایند. این مزایا عبارتند از: مدیرت حرفه ای، تنوع بخشی، صرفه جویی ناشی از مقیاس، نقدینگی، آسانی و سهولت، انعطاف پذیری و … .

در فراگرد مدیریت سرمایه گذاری، ارزیابی عملکرد پرتفوی سرمایه گذاری ها، مرحله پایانی می باشد، لیکن از آن می توان به مثابه یک ساز و کار بازخوردی و کنترلی، به مقصود اثر بخش تر کردن فراگرد مدیریت سرمایه گذاری بهره گیری نمود. آن چیز که مسلم می باشد، این می باشد که در اختیار داشتن یک ابزار سنجش مناسب که عملکرد را درست و صحیح مورد سنجش قرار دهد، دارای اهمیتی می باشد که بر هیچکس پوشیده نمی باشد.

یکی از معضلات اساسی در بحث ارزیابی عملکرد، تمایل انسانی به تمرکز بر بازده پرتفوی و عدم توجه کافی به ریسک متحمل شده برای کسب بازده مورد نظر می باشد. لذا ارزیابی عملکرد بایستی شامل شناسایی همزمان بازده و ریسک سرمایه گذاری باشد. نکته دیگری را که در این بین بایستی به آن توجه نمود، این می باشد که عملکرد بایستی به صورت نسبی و نه به صورت مطلق، مورد ارزیابی قرار گیرد و لذا برای امر مقایسه، نیازمند یک مبنا یا شاخص هستیم. از آغاز دهه 1960 تاکنون پژوهشگران زیادی به این امر توجه کرده و همواره با مدل سازی و آزمون مدل های موجود درصدد آزمون کارآیی این مدل ها بر آمده اند. نتایج به دست آمده از این تحقیقات متنوع و مختلف می باشد. در این پژوهش، محقق در نظر دارد تا عملکرد صندوق های سرمایه گذاری بورس اوراق بهادار تهران را با بهره گیری از مدل های موجود ارزیابی و مطالعه نماید.

فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه

حفظ و توسعه توان اقتصادي هر جامعه اي در آينده در گرو سرمايه گذاري امروز آن جامعه می باشد؛ سرمايه گذاري موتور محركه توسعه اقتصادي واجتماعي می باشد، اين رهيافتي می باشد كه هيچ مکتب و نظام اقتصادي در آن شک ندارد و به همين دليل در تمامي  كشورها شيوه هايي به كار گرفته مي گردد كه افراد و بنگاه ها بخشي از درآمد خود را به امر سرمايه گذاري تخصيص دهند. منتهي، دستيابي به رشد بلندمدت و مداوم اقتصادي نيازمند تجهيز و تخصيص بهينه منابع در سطح اقتصاد ملي می باشد و اين مهم بدون كمک بازارهاي مالي، به ويژه بازار سرمايه گسترده و كارآمد، امكان پذير نمیباشد.از طرف دیگر، دركنار كميابي منابع مالي درهر جامعه اي، سوق دادن اين منابع محدود به سمتي كه منجر به بالاترين بازدهي گردد ، خود مساله اي می باشد که نيازمند مديريت كارآمد وكارآ می باشد و اين مهم بدون ارزيابي عملكرد و برخورداري از يک شاخص که عملكرد را به درستي بسنجد، امكان پذير نمي باشد.

به گونه کلی، زمانی که از سرمایه گذاری صحبت به میان می آید، سرمایه گذاری در کلیه دارایی ها،  اعم از دارایی های واقعی و مالی،که چه به صورت قابل معامله و چه به صورت غیر قابل معامله می باشد، را شامل میشود. لیکن، در مباحث مالی اکثراً سرمایه گذاری در دارایی های مالی و به گونه ویژه سرمایه گذاری در اوراق بهادار قابل معامله، مورد توجه و بحث قرار می گیرد. هر سرمایه گذار می تواند مستقیماً و یا به گونه غیر مستقیم و از طریق واسطه های مالی در اوراق بهادار سرمایه گذاری نماید. صندوق های سرمایه گذاری از جملۀ این ابزارهای سرمایه گذاری غیر مستقیم محسوب می شوند. صندوق های سرمایه گذاری واسطه های مالی هستند که به عامه مردم سهام خود را می فروشند و عواید حاصل از آن را در سبد متنوعی از اوراق بهادار سرمایه گذاری می کنند. هر سهمی که فروخته می گردد، نماینده نسبت متناسبی از پرتفوی اوراق بهاداری می باشد که صندوق های سرمایه گذاری به وکالت از طرف سرمایه گذارانشان، مدیریت می کنند. صندوق های سرمایه گذاری دارای مزایای بالقوه ای هستند که سرمایه گذاران گاهی اوقات با وجود در اختیار داشتن منابع مالی مورد نیاز برای سرمایه گذاری در پرتفویی متنوع، باز هم ترجیح می دهند که در این صندوق ها سرمایه گذاری نمایند. این مزایا عبارتند از: مدیرت حرفه ای، تنوع بخشی، صرفه جویی ناشی از مقیاس، نقدینگی، آسانی و سهولت، انعطاف پذیری و … .

در فراگرد مدیریت سرمایه گذاری، ارزیابی عملکرد پرتفوی سرمایه گذاری ها، مرحله پایانی می باشد، لیکن از آن می توان به مثابه یک ساز و کار بازخوردی و کنترلی، به مقصود اثر بخش تر کردن فراگرد مدیریت سرمایه گذاری بهره گیری نمود. آن چیز که مسلم می باشد، این می باشد که در اختیار داشتن یک ابزار سنجش مناسب که عملکرد را درست و صحیح مورد سنجش قرار دهد، دارای اهمیتی می باشد که بر هیچکس پوشیده نمی باشد.

یکی از معضلات اساسی در بحث ارزیابی عملکرد، تمایل انسانی به تمرکز بر بازده پرتفوی و عدم توجه کافی به ریسک متحمل شده برای کسب بازده مورد نظر می باشد. لذا ارزیابی عملکرد بایستی شامل شناسایی همزمان بازده و ریسک سرمایه گذاری باشد. نکته دیگری را که در این بین بایستی به آن توجه نمود، این می باشد که عملکرد بایستی به صورت نسبی و نه به صورت مطلق، مورد ارزیابی قرار گیرد و لذا برای امر مقایسه، نیازمند یک مبنا یا شاخص هستیم. از آغاز دهه 1960 تاکنون پژوهشگران زیادی به این امر توجه کرده و همواره با مدل سازی و آزمون مدل های موجود درصدد آزمون کارآیی این مدل ها بر آمده اند. نتایج به دست آمده از این تحقیقات متنوع و مختلف می باشد. در این پژوهش، محقق در نظر دارد تا عملکرد صندوق های سرمایه گذاری بورس اوراق بهادار تهران را با بهره گیری از مدل های موجود ارزیابی و مطالعه نماید.

 

1- 1   اظهار مسأله پژوهش

با در نظر داشتن پویائی دنیای کنونی و تغییر و تحولات سریعی که در ابداعات و اختراعات انجام می شود ، کشوری میتواند به اقتصاد سالم متکی باشد که پشتوانه آن بخش مالی گسترده به همراه بازار سرمایه کارآ باشد . عمده ترین عوامل یک بخش مالی، مؤسسه های مالی هستند که وظیفه آنها تخصیص بهینه سرمایه از وام دهندگان به وام گیرندگان می باشد . در حال حاضر در اکثر کشورهای توسعه یافته، صندوق های سرمایه گذاری ، بعنوان هسته مرکزی بازار سرمایه ها محسوب می شوند و ماهانه مبالغ هنگفتی از سرمایه های سرگردان را به بخش های مولد و فعال جامعه هدایت می کنند. این صندوق ها با اتخاذ سیاست های مناسب می توانند در کاهش تورم ، افزایش تولید و بهبود کارائی مدیران تأثیر اساسی اعمال نمایند. از طرف دیگر این صندوق ها می توانند با جذب سرمایه گذاران مختلف با انگیزه های متفاوت و درجه های ریسک پذیری متعدد، مشوقی در سهیم کردن عموم مردم در مالکیت شرکت ها باشند . بدین ترتیب ، این صندوق های سرمایه گذاری با تکیه بر قوانین و مقررات و شرایط و امکانات مناسب از طریق ایجاد اطمینان در سرمایه گذاران داخلی و خارجی می توانند تأثیر بسیار حیاتی در رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را اعمال نمایند . پیش روی ،  در صورتی که عملکرد این صندوق ها با معضلات ساختاری توام باشد نه تنها مشکلی برطرف نمی گردد ، بلکه معضلات اقتصادی و مالی حادتر هم خواهد گردید. در اینجا می باشد که بحث ارزیابی عملکرد این صندوق ها مطرح می گردد. یکی از معضلات اساسی در بحث ارزیابی عملکرد، تمایل انسانی به تمرکز بر بازده پرتفوی و عدم توجه کافی به ریسک متحمل شده برای کسب بازده مورد نظر می باشد. ریسک یا عدم اطمینان ناشی از بازده مورد انتظار برای سهامدار، به توانایی مدیران پرتفوی صندوق های سرمایه گذاری بستگی دارد. در واقع مدیران پرتفوی صندوق های سرمایه گذاری با اقدام به خرید دارایی های مالی، میزان ریسک پرتفوی خود را تعیین می نمایند. به بیانی دیگر هر دارایی علاوه بر بازده ، ریسک خاص خود را دارد که ناشی از عدم اطمینان بازده دارایی مورد نظر می باشد. پس مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری مشترک دارای یک متغیر مستقل(بازده) و یک متغیر وابسته(ریسک) می باشد. لذا مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری بایستی شامل شناسایی همزمان بازده و ریسک سرمایه گذاری باشد. یعنی در ارزیابی عملکرد، علاوه بر بازده، ریسک متحمل شده اوراق بهادار نیز مد نظر قرار بگیرد(استرانگ[1]، 2000) .

نکته دیگری را که در این بین بایستی به آن توجه نمود، این می باشد که عملکرد بایستی به صورت نسبی و نه به صورت مطلق، مورد ارزیابی قرار گیرد و لذا برای امر مقایسه، نیازمند یک مبنا یا شاخص هستیم.

پژوهش حاضر کوشش می کند تا مسئله نمایندگی را در قالب مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری، مورد آزمون قرار دهد. صندوق های سرمایه گذاری به این دلیل که مؤسسات مالی هستند که با پس انداز سرمایه گذاران و از جانب آنها اقدام به خرید و فروش و تشکیل پرتفوی می نمایند، تأثیر نمایندگی روشن و بی بدیلی را اعمال میکنند. پس، مطالعه عملکرد این صندوق های سرمایه گذاری میتواند شواهد روشنی را در راستای نحوۀ ایفای وظیفه نمایندگی و مباشرت این واسطه های مالی برای مالکان و سایر بهره گیری کنندگان فراهم کند.

لذا در این پژوهش، محقق درصدد آن می باشد تا با بهره گیری از هفت شاخص معروف، عملکرد صندوق های سرمایه گذاری را مطالعه نماید. این شاخصها عبارتند از شارپ، ترینر، جنسن، فاما، مودیلیانی، سورتینو و نسبت اطلاعات.

 

1- 2   ضرورت و اهمیت انجام پژوهش

اهمیت این پژوهش را می توان از منظر شرکتهای سرمایه پذیر، سرمایه گذاران، بازار بورس و کل اقتصاد، مورد توجه قرار داد. از منظر شرکتهای سرمایه پذیر، جایگزینی مالکیت عمده، از سرمایه گذاران انفرادی به سوی صندوق های سرمایه گذاری، مطلوب تر می باشد.زیرا سرمایه گذاران در قالب اشخاص حقوقی قادرند تصمیمات سرمایه گذاری، تأمین مالی و عملیاتی بهتری را اتخاذ نمایند. این در حالی می باشد که، سرمایه گذاران جزء، غالباً تفکر بلند مدت و مشخصی ندارند. از منظر سرمایه گذاران نیز توان صندوق های سرمایه گذاری در کسب بازده های اضافی نسبت به بازار سرمایه، تمایل آنها را در خرید واحدهای سرمایه گذاری این صندوقها بیشتر می ‌کند. از سوی دیگر، سرمایه گذاری از طریق صندوق های سرمایه گذاری، سبب خواهد گردید که تصمیمات تخصصی تر و بهینه تری اتخاذ گردد تا از نوسانات شدید قیمت سهام در بازار سرمایه جلوگیری گردد و از این لحاظ، صندوق های سرمایه گذاری تأثیر برجسته ای در اقتصاد کشور اعمال میکنند و ارزیابی عملکرد آنها می تواند نتایج واجد ارزشی را به دنبال داشته باشد. اگر نتایج مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری رضایت بخش نباشد، بایستی علت آن مشخص گردد. از نظر شرکتهای سرمایه پذیر نیز نتایج چنین تحقیقی می تواند راهگشا باشد، بدین ترتیب که چنانچه نتایج پژوهش نشان دهد که صندوق های سرمایه گذاری، بازدهی اضافی برای سرمایه گذاران خویش کسب نموده اند، سرمایه گذاران تمایل بیشتری به خرید این صندوق ها خواهند داشت. در این صورت سرمایه گذاری مستقیم سرمایه گذاران، جای خود را به سرمایه گذاری غیر مستقیم و از طریق چنین صندوق های سرمایه گذاری خواهد داد که قادرند به گونه دقیقتر منابع مالی را در بازار سرمایه تخصیص دهند.

 

1- 3  اهداف پژوهش

پژوهش حاضر کوشش می ‌کند تا مسئله نمایندگی را در قالب مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری، مورد آزمون قرار دهد. صندوق های سرمایه گذاری به این دلیل که مؤسسات مالی هستند که با پس انداز سرمایه گذاران و از جانب آنها اقدام به خرید و فروش و تشکیل پرتفوی می نمایند، تأثیر نمایندگی روشن و بی بدیلی را اعمال میکنند. پس، مطالعه عملکرد این صندوق های سرمایه گذاری میتواند شواهد روشنی را در راستای نحوۀ ایفای وظیفه نمایندگی و مباشرت این واسطه های مالی برای مالکان و سایر بهره گیری کنندگان فراهم کند.

لذا هدف اصلی این پژوهش مطالعه عملکرد صندوق های سرمایه گذاری بر اساس هفت شاخص ارزیابی عملکرد شارپ، ترینر، جنسن، فاما، مودیلیانی، سورتینو و نسبت اطلاعاتی و رتبه بندی هر یک از صندوق های سرمایه گذاری بر اساس شاخص های مذکور، تعریف گردید. همچنین در کنار این هدف اصلی، اهداف فرعی دیگری نیز مد نظر قرار گرفت. مانند این اهداف می توان به مطالعه تأثیر عوامل اقتصادی بر عملکرد صندوق های سرمایه گذاری و مطالعه کارآیی هر یک از این شاخص ها، تصریح نمود.

 

 

 

 

 

1- 4   سؤالات پژوهش

تحقيق حاضر، به دنبال پاسخگويي به سوالات زير ميباشد:

  • آيا رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر اساس شاخص هاي هفت گانة ارزيابي عملكرد، يكسان می باشد؟
  • آيا ميان رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر اساس شاخص شارپ و سورتينو همبستگي معنا داري هست؟
  • آيا ميان رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر مبناي صرفاً نرخ بازده و رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر مبناي معيارهاي جنسن و سورتينو، ارتباط معنا داري هست؟
  • آيا بين رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر اساس بتاي سنتي و رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر اساس بتاي نامطلوب هارلو- رائو و استرادا ، ارتباط معنا داري هست؟
  • آيا بين رتبه بندی صندوق های سرمایه گذاری بر اساس ریسک نامطلوب(نیم انحراف معیار) و رتبه بندی آنها بر اساس ریسک کل(انحراف معیار) ارتباط معناداري هست؟
  • آيا بين سن صندوق هاي سرمايه گذاري و رتبه بندی آنها بر اساس شاخص هاي سورتينو و جنسن، ارتباط معناداري هست؟

 

1- 5   فرضیه های پژوهش

فرضيات تحقيق را در يك تقسيم بندي كلي ميتوان به دو گروه تقسيم كرد. گروه اول از فرضيات اين تحقيق، به بررسي عملكرد صندوق هاي سرمايه گذاري و تفاوت در رتبه بندي آنها و مطالعه عوامل مؤثر بر عملکرد صندوق های سرمایه گذاری ميپردازند. اين فرضيات عبارتند از:

  • به نظر مي رسد رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر اساس شاخص هاي هفت گانه يكسان نباشد.
  • به نظر ميرسد ميان رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر مبناي نرخ بازده سالانه و رتبه بندي آنها بر اساس مدل جنسن و سورتينو ارتباط معنا داري وجود نداشته باشد.
  • به نظر می رسد عامل سن صندوق، تأثیری در رتبه بندی صندوق های سرمایه گذاری بر اساس شاخص جنسن و سورتینو نداشته باشد.

دسته ديگر از فرضيات تحقيق به بررسي ارتباط بین دو نظریه مطرح در بین شاخص های ارزیابی عملکرد ، یعنی تئوری مدرن پرتفوی و تئوری فرا مدرن پرتفوی، می پردازد. در این گروه از فرضیات محقق به دنبال این مطلب می باشد که آیا میان شاخص های ارزیابی عملکرد مبتنی بر نظریه های مدرن و فرامدرن پرتفوی ارتباط معناداری هست. این گروه از فرضیات عبارتند از :

  • به نظر مي رسد ميان رتبه بندي صندوق هاي سرمايه گذاري بر اساس شاخص شارپ و سورتينو همبستگي معنا داري وجود داشته باشد.
  • به نظر می رسد میان رتبه بندی صندوق های سرمایه گذاری بر اساس ریسک کل و ریسک نامطلوب ارتباط معنا داری وجود داشته باشد.
  • به نظر می رسد میان رتبه بندی صندوق های سرمایه گذاری بر اساس شاخص ریسک سیستماتیک در هر دو نظریه ارتباط معنا داری وجود داشته باشد. به بیانی دیگر این فرضیه ارتباط میان رتبه بندی صندوق های سرمایه گذاری بر اساس بتای سنتی و بتای نامطلوب هارلو- رائو و استرادا را مطالعه می نماید.

 

1- 6   تعاریف واژه ها و اصطلاحات

 

1- 6- 1  صندوق های سرمایه گذاری: صندوق های مشترک سرمایه گذاری به عنوان یکی از انواع شرکتهای سرمایه گذاری مانند واسطه های مالی هستند که با فروش سهام خود به عامۀ مردم ، وجوهی را تحصیل و در ترکیب متنوعی از اوراق بهادار شامل سهام،اوراق قرضه،ابزارهای کوتاه مدت بازار پول و دارایی های دیگر با در نظر داشتن هدف صندوق، به گونه حرفه ای سرمایه گذاری میکنند.

 

1- 6- 2   ارزش خالص دارایی ها[2] (NAV): صندوق های سرمایه گذاری، پیوسته سهام جدید منتشر می کنند تا از محل وجوه حاصل از فروش سهام جدید، در سایر اوراق بهادار سرمایه گذاری نمایند. سرمایه این صندوق ها متغیر بوده و صندوق هر لحظه آمادگی بازخرید سهام منتشره خود را به قیمت ارزش خالص دارایی ها دارد. ارزش خالص دارایی های صندوق با محاسبه ارزش بازار پرتفوی صندوق به قیمتهای پایانی بازار در هر روز تعیین میشود.

 

1- 6- 3   بازده سرمایه گذاری : هر سهم و یا هر پرتفویی از سهام، اگر در فاصله خاصی از زمان خریداری، نگهداری و فروخته گردد، عایدی خاصی نیز نصیب دارندۀ آن می نماید. این عایدی، شامل تغییر در قیمت و منافع حاصل از مالکیت می باشد. اصطلاح «نرخ بازده» یا نرخ عایدی، برای توصیف نرخ افزایش یا کاهش سرمایه گذاری در طول دورۀ نگهداری دارایی به کار می رود.(راعی و تلنگی، 1383)

 

1- 6- 4   ریسک سرمایه گذاری: بازده سهام در دوره های متفاوت، متغیر می باشد و طریقه ثابت و یکنواختی را به همراه ندارد. پس نوسان و تغییر پذیری، جزء لاینفک بازدهی سهام در طی زمان می باشد. با در نظر داشتن تغییر پذیری و نوسان، بازده دوره های آتی نیز قابل اطمینان نیستند. عدم اطمینان نسبت به بازده های آتی سهام، سرمایه گذاری را با ریسک همراه می نماید. سرمایه گذار همواره به دنبال کاهش ریسک و افزایش اطمینان بازدهی می باشد. (راعی، 1377)

امروزه اکثر پژوهشگران ریسک سرمایه گذاری را با انحراف معیار نرخ بازده، مرتبط می دانند؛ یعنی هر قدر بازده سرمایه گذاری بیشتر تغییر کند، سرمایه گذاری مزبور، ریسک بیشتری خواهد داشت.(هاگن[3]، 1997)

«ریسک سرمایه گذاری»، احتمال وقوع بازدهی واقعی، به غیر آن چیز که  انتظار می رود می باشد. لذا، هر اندازه تغییر پذیری نتایج، بیشتر باشد، سرمایه گذاری ریسک دار تر خواهد بود.(راعی و تلنگی،1383).

 

1- 6- 5   ریسک سیستماتیک:  در سرمایه گذاریها ، نیروهایی که کنترل نشدنی و خارجی اند و اثر آن گسترده می باشد، منابع ریسک سیستماتیک نامیده می شوند. به بیانی دیگر ریسک سیستماتیک توسط وقایع اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که بازده اوراق را تحت تأثیر قرار میدهند، ایجاد میشود.(هرینگتون، 1987)

 

1- 6- 6   ریسک غیر سیستماتیک: اين ريسك كه به ريسك خاص نيز معروف می باشد، مختص سرمايه گذاري در سهام خاصي می باشد و با افزايش تنوع سهام موجود در يك پرتفوي، مي توان از آن اجتناب كرد . در اصطلاح فني تر، اين ريسك نشان دهنده آن قسمت از بازدهي سهام می باشد كه با حركات بازار ارتباطي ندارد

 

1- 6- 7   ریسک نامطلوب: به گونه كلي در مورد ريسك دو ديدگاه مجزا هست:

در ديدگاه اول هرگونه نوسان(منفي يا مثبت) احتمالي بازده اقتصادي درآينده به عنوان ريسك محسوب ميشود و با بهره گیری از انحراف معیار حول ميانگين به دست مي آيد. درحالي كه در ديدگاه دوم مفهوم ريسك تغيير ميكند و به عنوان انحرافات نامطلوب و نامساعد نسبت به ميانگين يا نرخ بازدهي هدف تعریف ميشود به گونه اي كه نوسانات بالاتر از ميانگين (يا نرخ بازدهي هدف) مساعد و در عوض نوسانات پايين تر از ميانگين (یا نرخ بازدهي هدف) نامطلوب يا نامساعد تلقی ميشود. ريسك نامطلوب به عنوان شاخص اندازه گيري ريسک، تنها نوسانات منفي بازدهي اقتصادي درآينده را در محاسبه ريسك به كار ميگيرد و به دو شيوه، نيم واريانس[4] زير نرخ ميانگين و نيم واريانس زير نرخ بازده هدف تعريف و محاسبه مي گردد. منطبق بر ديدگاه اول شاخص شارپ و منطبق بر ديدگاه دوم شاخص سورتينو، معيارهاي مناسب براي ارزيابي عملكرد مي باشند.(عبده تبریزی و شریفیان، 1387)

 1- Strong(2000)

1- Net Asset Value

 

1- Haugen(1994)

1- Semi Variance

 

144 صفحه

چهارده هزار تومان